Vakıf nasıl kurulur? 2026 şartları, masrafları ve adım adım süreç

Türkiye’de vakıf kurmak için bir veya birden fazla kişi, belirli ve sürekli bir amaca yeterli mal ve hakları ayırdığını noterde düzenlenen bir resmi senetle (vakıf senedi) açıklar. Ardından vakfın merkezinin bulunacağı yerdeki asliye hukuk mahkemesine tescil için başvurur. Mahkeme Vakıflar Genel Müdürlüğünün (VGM) görüşünü alır. Vakıf, mahkeme kararıyla sicile tescil edildiğinde tüzel kişilik kazanır. 2026 yılında yeni bir vakfa ayrılması gereken asgari mal varlığı 5.000.000 TL’dir.

Bu rehberde vakıf kurma şartlarını, vakıf senedinde neler bulunması gerektiğini, başvuru sürecini adım adım, kuruluş masraflarını, kuruluştan sonraki yükümlülükleri ve vergi muafiyetini anlatıyoruz. Yazının sonunda dernek ile vakıf arasındaki farkları bir tabloda karşılaştırdık.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Vakıf kuruluşu mahkeme sürecini de içerdiği için bir avukatla çalışmanızı öneririz. Bilgiler 25 Ekim 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir.

Vakıf nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 101. maddesine göre vakıflar, “gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır.”

Bu tanım vakfı dernekten ayıran özelliği gösterir. Dernek bir kişi topluluğudur: insanlar bir araya gelir ve kuruluş için sermaye gerekmez. Vakıf ise bir mal topluluğudur: belirli bir mal varlığı bir amaca kalıcı olarak ayrılır. Bu yüzden vakıf kurmak için birden fazla kişi gerekmez, ama yeterli bir mal varlığı gerekir.

Vakıfları düzenleyen başlıca kurallar şunlardır:

• Türk Medeni Kanunu’nun 101–117. maddeleri,
• 5737 sayılı Vakıflar Kanunu,
• Vakıflar Yönetmeliği,
• Vakıfların Tescil ve İlanı Hakkında Tüzük.

Yeni vakıfları Vakıflar Genel Müdürlüğü denetler.

Vakıf kurma şartları

Vakıf kaç kişiyle kurulur?

Tek bir gerçek ya da tüzel kişi vakıf kurabilir. Vakfı kuran kişiye vakfeden denir. Birden fazla kişi birlikte de vakıf kurabilir. Derneklerde aranan yedi kişilik kurucu şartı vakıflarda yoktur.

Bir şirketin, bir derneğin ya da başka bir vakfın kurucu olması da mümkündür. Yabancılar ise Türkiye’de hukuki ve fiili karşılıklılık (mütekabiliyet) esasına göre yeni vakıf kurabilir (5737 m.5).

Amaç: belirli, sürekli ve hukuka uygun

Vakfın amacı belirli olmalı ve sürekli bir nitelik taşımalıdır. Medeni Kanun’un 101. maddesi şu vakıfların kurulmasını yasaklar:

• Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine aykırı amaç taşıyan vakıflar,
• Hukuka, ahlaka, milli birliğe ve milli menfaatlere aykırı amaç taşıyan vakıflar,
• Belli bir ırk ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla kurulan vakıflar.

Eğitim, sağlık, sosyal yardım, kültür, bilimsel araştırma ve çevre gibi alanlar vakıfların en yaygın amaçlarıdır.

Yeterli mal varlığı: 2026 için en az 5.000.000 TL

5737 sayılı Vakıflar Kanunu’na göre yeni vakıfların kuruluşunda amaçlarına göre ayrılacak asgari mal varlığını her yıl Vakıflar Meclisi belirler.

• 2026: Vakıflar Meclisinin 22 Aralık 2025 tarihli ve 819/790 sayılı kararıyla 5.000.000 TL olarak belirlendi.
• 2025: Bu tutar 2.000.000 TL idi.

Bu tutar bir alt sınırdır. Medeni Kanun “yeterli mal” şartı arar. Amacınız büyük bir hastane işletmekse 5 milyon TL’lik bir vakıf senedi mahkeme tarafından yetersiz bulunabilir. Mal varlığı nakit, taşınmaz, hisse senedi ya da başka haklardan oluşabilir. Nakit, Türkiye’deki bir bankada vakıf adına bloke edilir ve dekontu mahkemeye sunulur. Taşınmazların değeri ise mahkemece belirlenir.

Vakıf senedi: zorunlu içerik

Vakıf kurma iradesi resmi senetle (noterde düzenleme şeklinde) ya da ölüme bağlı tasarrufla (vasiyetname veya miras sözleşmesi) açıklanır (TMK m.102). Bu yazıda en yaygın yol olan resmi senedi anlatıyoruz.

Medeni Kanun’un 106. maddesine göre vakıf senedinde şunlar gösterilir:

• Vakfın adı,
• Vakfın amacı,
• Bu amaca ayrılan mal ve haklar,
• Vakfın örgütlenme ve yönetim şekli,
• Vakfın yerleşim yeri (merkezi).

Amaç ve ayrılan mallar yeterince belirliyse, senetteki diğer eksiklikler tescil başvurusunun reddine sebep olmaz (TMK m.107). Yine de iyi hazırlanmış bir senet, ileride yönetim kriziyle uğraşmamanızı sağlar. VGM’nin sitesinde genel ve özel amaçlı vakıflar için örnek vakıf senetleri yayımlanmıştır.

Vakıf senedinde ayrıca şu konuları netleştirmenizi öneririz:

• Organlar: Medeni Kanun yalnızca bir yönetim organını zorunlu tutar (TMK m.109). Uygulamada genellikle üç organ kurulur: mütevelli heyeti, yönetim kurulu ve denetim kurulu.
• Organların seçimi: Organ üyelerinin nasıl seçileceği, görev süreleri ve boşalan üyeliklerin nasıl doldurulacağı.
• Gelirlerin kullanımı: Gelirlerin hangi oranda amaca harcanacağı. Vergi muafiyeti başvurusunda bu oran önemlidir (aşağıda).
• İktisadi işletme ve şirket: Vakfın iktisadi işletme veya şirket kurup kuramayacağı.
• Değişiklik ve sona erme: Senedin nasıl değiştirileceği ve vakıf sona ererse mallarının nereye devredileceği.

Adım adım vakıf kuruluşu

1. Amacı ve mal varlığını netleştirin

Vakfın neyi, kimin için ve hangi kaynakla yapacağını yazıya dökün. Ayıracağınız malların bugünkü değerini ve vakfın yıllık gelir beklentisini hesaplayın. Vakıf yalnızca kuruluş sermayesiyle değil, bu malların getirisi ve bağışlarla yaşayacaktır.

2. Vakıf senedini hazırlayın ve noterde düzenletin

Vakıf senedi, noterde düzenleme şeklinde resmi senet olarak yapılır. Vakfeden kendisi gitmiyorsa, temsilcisinin vakfın amacını ve ayrılacak malları açıkça gösteren noter onaylı bir vekaletnamesi olmalıdır. Noter, senedin bir örneğini yedi gün içinde Vakıflar Genel Müdürlüğüne gönderir.

3. Nakit mal varlığını bankada bloke ettirin

Ayrılan nakit, Türkiye’deki bir bankada vakıf adına bloke edilir. Banka dekontu tescil başvurusunda mahkemeye sunulur.

4. Asliye hukuk mahkemesine tescil için başvurun

Başvuru, vakfın yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesine dilekçeyle yapılır. Dava hasımsızdır, yani karşı taraf yoktur. VGM’nin sitesinde bir dava dilekçesi örneği bulunur. Dilekçeye şunlar eklenir:

• Vakıf senedi,
• Banka dekontu,
• Taşınmaz varsa tapu kayıtları.

Vakıf senedinin düzenlenmesini izleyen üç ay içinde başvuru yapılmazsa başvuruyu Vakıflar Genel Müdürlüğü yapar.

5. Mahkeme incelemesi ve VGM görüşü

Mahkeme, Vakıflar Genel Müdürlüğünün görüşünü alır. Gerekirse mal varlığının değeri için bilirkişi incelemesi yaptırır. Ardından vakfın tesciline ya da başvurunun reddine karar verir. Karara karşı başvuran ve VGM, tebliğden itibaren bir ay içinde kanun yoluna başvurabilir (TMK m.103).

6. Tescil, merkezi sicil ve Resmi Gazete ilanı

Kesinleşen kararla vakıf, mahkemenin tuttuğu sicile ve VGM’nin merkezi siciline kaydedilir ve Resmi Gazete’de ilan edilir. Vakıf, tescil ile tüzel kişilik kazanır. Ayrılan malların mülkiyeti de bu anda vakfa geçer (TMK m.105). İlan masrafını VGM karşılar ve sonra vakıftan tahsil eder.

Sürecin toplam süresi mahkemenin iş yüküne, bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine ve kanun yoluna gidilip gidilmediğine göre değişir. Resmi kaynaklarda tipik bir süre belirtilmez. Planlamanızı birkaç aylık bir süreç olarak yapmanız gerçekçi olur.

Vakıf kurmanın maliyeti

2026 yılı için başlıca kalemler şunlardır:

Kalem	2026 tutarı	Not
Asgari mal varlığı	5.000.000 TL	Vakfa ayrılır; masraf değil, vakfın varlığıdır.
Noter düzenleme ücreti	2.661,62 TL	2026 Noterlik Ücret Tarifesi; KDV ve ek ücretler ayrıca eklenir.
Noter harcı	Senede göre değişir	Belirli bir tutar içermeyen vakıf senetleri için maktu harç alınır; noterden önceden teklif isteyin.
Mahkeme harç ve giderleri	Değişken	Başvurma ve karar harçları, gider avansı, varsa bilirkişi ücreti.
Resmi Gazete ilanı	Değişken	VGM öder, vakıftan tahsil eder.
Avukatlık ücreti	Serbest	Zorunlu değildir, ama önerilir.

Maliyetlerin büyük kısmı ayrılan mal varlığıdır. Bu tutar vakfın amacına hizmet edecek kaynaktır.

Vakıf kurulduktan sonra yapılması gerekenler

Organları oluşturun ve bildirin

Yeni seçilen organ üyeleri, seçimden sonraki 15 gün içinde VGM’nin bölge müdürlüğüne bildirilir. Bildirim, Vakıflar Bilgi Yönetim Sistemi (VBYS) üzerinden yapılır. Vakıf yöneticileri ayrıca mal bildiriminde bulunmak zorundadır.

Vergi numarası, defterler ve bağış makbuzu

Kuruluştan sonra yapılacak işler şunlardır:

• Vergi numarası: Vergi dairesinden vergi kimlik numarası alınır.
• Defterler: Vakıflar bilanço esasına göre şu defterleri tutar:
  • Karar defteri,
  • Yevmiye defteri,
  • Büyük defter,
  • Envanter defteri,
  • Bağış makbuzu kayıt defteri.
• Defter tasdiki: Mütevelli heyeti ve yönetim kurulu karar defterleri noterde tasdik ettirilir.
• Bağış makbuzu: Bağışlar için ayni ve nakdi bağış makbuzu kullanılır.

Beyanname ve denetim

• Vakıf beyannamesi: Her takvim yılının ilk altı ayı içinde VGM’ye elektronik ortamda verilir (5737 m.32).
• İç denetim: Yeni vakıflarda iç denetim esastır. İç denetim raporları, rapor tarihini izleyen iki ay içinde VGM’ye gönderilir.
• VGM denetimi: Vakfın amaca ve mevzuata uygunluğunu ve iktisadi işletmelerini VGM denetler (5737 m.33).

İktisadi işletme ve vergiler

Vakıflar tüzel kişilikleri itibarıyla kurumlar vergisinin konusu dışındadır. Ancak vakfa ait iktisadi işletmeler kurumlar vergisi mükellefidir. Vakıf, VGM’ye bilgi vermek şartıyla iktisadi işletme veya şirket kurabilir (5737 m.26).

Vergi muafiyeti ve bağışçının vergi indirimi

Vakıflar için ayrı bir “kamu yararı” statüsü yoktur. Bunun karşılığı Cumhurbaşkanınca tanınan vergi muafiyetidir. Muafiyet şartları şöyledir:

• Kimler başvurabilir: Sağlık, sosyal yardım, eğitim, bilimsel araştırma ve geliştirme, kültür ve çevre koruma ile ağaçlandırma alanlarında çalışan vakıflar. Belli bir yöreye ya da belli bir kitleye hizmeti amaçlayan vakıflara muafiyet tanınmaz.
• Mal varlığı ve gelir: Vakfın gelir getiren mal varlığı ve yıllık geliri, her yıl güncellenen asgari tutarları aşmalıdır. 2026 için bu tutarlar yaklaşık 16,3 milyon TL mal varlığı ve 1,46 milyon TL yıllık gelir olarak açıklanmıştır.
• Faaliyet süresi: Kural olarak en az bir yıl. Mal varlığı ve gelir asgari tutarların iki katını aşıyorsa altı ay yeterlidir.
• Harcama şartı: Brüt gelirin en az üçte ikisi amaca harcanmalıdır.
• Başvuru yolu: Başvuru Hazine ve Maliye Bakanlığına yapılır. Bakanlık VGM ve diğer kurumların görüşünü alır, inceleme yaptırır ve dosyayı Cumhurbaşkanlığına gönderir.

Muafiyetin vakfa sağladığı avantajlar şunlardır:

• Bazı KDV istisnaları,
• Veraset ve intikal vergisi, emlak vergisi, harç ve damga vergisi istisnaları.

Bağışçılar için ise asıl fark vergi indirimidir:

• Gelir vergisi mükellefleri: Vergi muafiyeti tanınmış vakıflara yaptıkları bağışları beyan edilen gelirin %5’ine kadar indirebilir. Kalkınmada öncelikli yörelerde bu oran %10’dur (GVK m.89/1-4).
• Kurumlar vergisi mükellefleri: Kurum kazancının %5’ine kadar indirim yapabilir (KVK m.10/1-c).
• Muafiyeti olmayan vakıflar: Bu vakıflara yapılan bağışlar, gıda bankacılığı gibi dar istisnalar dışında indirim konusu yapılamaz.

Vergi muafiyeti, kurumsal bağışçılarla çalışmak isteyen vakıflar için uzun vadede önemli bir hedeftir.

Aile vakfı kurulabilir mi?

Evet. Medeni Kanun’un 372. maddesi, aile bireylerinin eğitim, donanım ve desteklenmesi gibi amaçlarla aile vakfı kurulmasına izin verir. Ancak bir malın aynı soydan gelenlere kuşaktan kuşağa geçecek şekilde vakfa ayrılması, yani eski “aile vakfı” modeli yasaktır. Aile vakıfları belli bir kitleye hizmet ettiği için vergi muafiyeti şartlarını karşılamaz.

Dernek mi, vakıf mı?

Özellik	Dernek	Vakıf
Hukuki niteliği	Kişi topluluğu	Mal topluluğu
Kurucu sayısı	En az 7	1 kişi yeterli
Sermaye	Gerekmez	2026 için en az 5.000.000 TL
Kuruluş yolu	Kuruluş bildirimi ve tüzüğün mülki amirliğe verilmesi	Noterde vakıf senedi ve mahkemede tescil
Tüzel kişilik	Belgelerin teslimiyle	Mahkeme kararıyla sicile tescil ile
Temel belge	Tüzük	Vakıf senedi
Üyelik	Var; genel kurul üyelerden oluşur	Üyelik yok; organlar senede göre oluşur
Denetleyen kurum	İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü	Vakıflar Genel Müdürlüğü
Bağışçıya vergi avantajı	Kamu yararına dernek statüsüyle	Cumhurbaşkanınca tanınan vergi muafiyetiyle

Elinizde bir mal varlığı yoksa ve bir topluluk olarak çalışmak istiyorsanız dernek daha hızlı ve masrafsız bir başlangıçtır; adımları dernek nasıl kurulur yazımızda anlattık. Belirli bir mal varlığını kalıcı olarak bir amaca ayırmak ve bunu nesiller boyunca sürdürmek istiyorsanız vakıf daha uygun bir modeldir.

Kuruluştan sonra: güven ve bağış altyapısı

Yeni bir vakfın ilk sınavı güvendir. Bağışçı vakfın adını aradığında, kuruluş bilgilerinin, yönetiminin, faaliyetlerinin ve hesap numaralarının açıkça yer aldığı bir site görmelidir. Online bağış alacaksanız, her bağış için makbuz üreten, ödeme güvenliği sağlanmış bir altyapı kurun. Bağış toplama kurallarını internet üzerinden bağış toplama rehberimizde ayrıntılı anlattık. Vakıflar için hazırladığımız bağış sitesi ve yönetim panelini vakıf web tasarımı sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Vakıf kurmak için ne kadar para gerekir? (2026)

Vakfa en az 5.000.000 TL değerinde mal varlığı ayrılmalıdır. Bu, nakit, taşınmaz ya da başka haklardan oluşabilir. Buna noter, mahkeme ve ilan masrafları eklenir.

Vakıf kaç kişiyle kurulur?

Tek bir gerçek veya tüzel kişi vakıf kurabilir. Derneklerdeki yedi kişi şartı vakıflarda yoktur.

Vakıf kurma şartları nelerdir?

Dört temel şart vardır:

1. Hukuka uygun, belirli ve sürekli bir amaç,
2. Bu amaca yeterli mal ve haklar,
3. Kanunda sayılan unsurları içeren bir resmi senet,
4. Mahkeme kararıyla sicile tescil.

Vakıf ne zaman tüzel kişilik kazanır?

Mahkeme kararıyla vakıflar siciline tescil edildiği anda. Dernekler ise belgeleri idareye teslim ettikleri anda tüzel kişilik kazanır.

Vakfa yapılan bağış vergiden düşülür mü?

Yalnızca Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflara yapılan bağışlar, gelir vergisinde beyan edilen gelirin %5’ine (kalkınmada öncelikli yörelerde %10’una), kurumlar vergisinde ise kurum kazancının %5’ine kadar indirilebilir.

Yabancılar Türkiye’de vakıf kurabilir mi?

Evet, hukuki ve fiili karşılıklılık esasına göre kurabilir. Uygulamada vakıf yönetiminde Türkiye’de yerleşik kişilerin çoğunlukta olması da aranır.

Vakıf senedi sonradan değiştirilebilir mi?

Evet. Vakıf senedinde öngörülen usulle ve mahkeme kararıyla değiştirilebilir. Değişiklik de sicile tescil edilir. Ancak vakfın amacının değiştirilmesi sınırlı koşullara bağlıdır.

Kaynaklar

• Vakıflar Genel Müdürlüğü: Vakıf nasıl kurulur?
• VGM duyurusu: 2026 yılı için asgari mal varlığı
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.101–117, m.372)
• 5737 sayılı Vakıflar Kanunu
• Gelir İdaresi Başkanlığı (Rehberler: Dernek ve vakıfların vergilendirilmesi; Vergi mevzuatı yönünden bağış ve yardımlar)